آثار ايمان در زندگي پيامبر اكرم(ص) چيست؟

قبل از پاسخ به شما دوست گرامي به چند نکته توجه نمائيد:
نکته اول : وقتي سخن از آثار ايمان به ميان مي آيد دو مساله را مي توان لحاظ نمود:
اول : مراد از آثار ايمان همان نتايج و فوائد مادي و معنوي است که در سايه ايمان نسيب انسان مي گردد .
دوم : مراد اين است كه ايمان در افراد چه تاثيري در نوع رفتار و کردار فرد داشته است .
از آنجا که شما در سؤال تان دقيقا مشخص ننموده ايد که مرادتان از « آثار ايمان » چيست ؛ و از سويي ديگر بيشتر قسم دوم مورد نظر قرار مي گيرد ما نيز اين نوشتار را بر همين اساس تنظيم نموده ايم .
اما در خصوص بخش اول از فوائد و مراتب مادي و معنوي بيشماري که خداوند متعال به برکت ايمان به آن حضرت در دنيا ، برزخ ، روز محشر و قيامت عنايت نموده به همين مطلب اکتفا مي نمائيم که ايمان قوي پيامبر اکرم (صل الله عليه و آله ) ايشان را از لحاظ مادي به جايي رساند که لياقت به دوش کشيدن بار سنگين رسالت را پيدا نموده و در روز قيامت نيز علاوه بر مقام شفاعت به بالاترين درجات بهشتي دست خواهد يافت .
نکته دوم : دامنه پاسخ سؤال شما به وسعت شخصيت با عظمت پيامبر خدا (صل الله عليه و آله ) در ايمان به خداوند متعال مي­­­­­­­­­­­­ باشد؛ لذا اين مساله چيزي نيست که در اين نوشتار و بلکه در چندين کتاب بگنجد ؛ به همين دليل در اين نوشتار تنها به چند نمونه از آثار ايمان در زندگي پيامبر خدا ( صل الله عليه و آله ) خواهيم پرداخت .
نكته سوم : ايمان داراي مراتبي مي باشد که هر کسي بنا به اعتقاد و عملي که انجام مي دهد به اين مراتب دست پيدا مي کند و رسول خدا صل الله عليه و آله که آينه تمام نماي ايمان به خدا در بالاترين درجه آن قرار داشت .
نکته چهارم :اثر ايمان در رفتار و کردار با فرد با ايمان اين است که فرد با ايمان مدار اعمال و رفتار خود را رضايت الهي قرار مي دهد و تمامي ابعاد زندگي خود را بر اساس همان تنظيم مي نمايد و به عبارت ديگر هر کسي بر اساس ميزان ايماني که به خداوند متعال دارد زندگي خود را بر اساس دستورات الهي تنظيم نموده و مبتني بر همان حرکت مي نمايد .
با توجه به نکات گفته شده به شما دوست عزيز عرض مي کنيم که از آنجا که رسول خدا ( صل الله عليه و آله ) در بالاترين مرتبه از ايمان قرار گرفته بودند تمامي ابعاد زندگي خود را مبتني بر دستورات الهي تنظيم نموده بودند
به همين دليل آثار ايمان در تمامي ابعاد زندگي ايشان تبلور داشت. چند نمونه از آثار ايمان در ابعاد روحي ، اخلاقي ، عبادي ، فردي ، اجتماعي ، سياسي ، نظامي و ... ايشان به شرح ذيل مي باشد .
اول : تاثير ايمان در عبادت پيامبر (صل الله عليه و اله )
رسول خداصلي الله عليه وآله آنقدر نماز خواند که پاهايش آماس کرد؛ به او عرض شد: آيا اين‏طور خود را به زحمت مي‏اندازيد در حالي که خداوند گناه گذشته و آينده شما را آمرزيده است؟! (اشاره به آيه 3 سوره فتح که خداوند به پيامبرصلي الله عليه وآله مي‏فرمايد: «لِيَغْفِرَ لَکَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِکَ وَ ما تَأَخَّرَ - تا خداوند گناه گذشته و آينده‏ات را بيامرزد» )
فرمود: آيا بنده شکر گزار خدا نباشم (يعني اين عبادتها نيز به جهت شکر گزاري آنگونه احسانهاي الهي است). (سيماي آفتاب / ابوالفضل موسوي گرمارودي / ترجمه مختصر الشمائل المحمديه شيخ عباس قمي )
دوم : تاثير ايمان در آرامش روحي پيامبر ( صل الله عليه و آله )
مراد از آرامش روحي اين نيست که ايشان در زندگي داراي مشکل نبوده و يا اينکه به راحتى همه گردنه هاى زندگى را به پشت سر مي گذاشتند ؛ چراکه زندگى انسان همواره مملو از مشكلات، فراز و نشيب ها و موانع است. اما ايمان واقعي به خدا اين اطمينان خاطر را ايجاد مي کند که هر گرفتاري با لطف و عنايت الهي قابل برطرف شدن مي باشد و اگر انسان مسير حق حرکت نمايد خداوند همواره همراه او خواهد بود .
لذا به هنگام بررسي زندگي رسول خدا (صل الله عليه و آله ) مي بينيم عليرغم همه مشكلاتى كه بر سر راه ايشان از دوران طفوليت تا پايان عمر وجود داشت با آرامش کامل روحي بدون هيچ ترس و ناراحتي مشكلات را از سر راه خود برداشته و فراز و نشيب هاى زندگى را طى مي نمودند.
خداوند متعال در آيه 62 سوره بقره در وصف افراد با ايمان مي فرمايد : ... من ءامن باللَّه و اليوم الأخر ... و لا خوف عليهم و لا هم يحزنون.
کسانيکه ايمان به خدا و روز قيامت دارند ... هيچ ترس و ناراحتي بر آنها نيست .
از بهترين نمونه هاي آرامش روحي آن حضرت که قرآن بدان تصريح نموده مربوط به يکي از سخت ترين دوران هاي زندگي پيامبر اکرم مي باشد يعني زماني که ايشان بدليل فشار کفار و مشرکين از مکه هجرت نموده و تحت تعقيب قرار گرفتند .
ايشان در چنين شرايطي کاملا از آرامش روحي برخوردار بوده تا جائيکه به همراه خود نيز آرامش مي دادند .
قرآن کريم راجع به اين موضوع فرموده است : إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذينَ كَفَرُوا ثانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُما فِي الْغارِ إِذْ يَقُولُ لِصاحِبِهِ لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكينَتَهُ عَلَيْه‏ - آن گاه كه كافران بيرونش كردند، خدا ياريش كرد. يكى از آن دو به هنگامى كه در غار بودند به رفيقش مى‏گفت: اندوهگين مباش، خدا با ما است. خدا به دلش آرامش بخشيد(بقره / 40) (شخصية الرسول الاعظم قرآنيا / جلال الحنفي البغدادي/ دارالشؤون الثقافية العامة ص 153)
سوم : تاثير ايمان در داشتن روحيه توکل
کسانيکه به خدا ايمان دارند، بر او توکل مي کنند خداوند متعال در سوره طلاق/ 3 مى‏فرمايد: وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ هر كس بر خدا توكل كند، خدا او را كافى است .
حليمه سعديه دايه رسول اكرم ميگويد: وقتى حضرت محمّد (ص) سه ساله شد روزى بمن گفت: مادر، روزها برادرانم كجا ميروند؟
جواب داد، گوسفندان را بصحرا ميبرند. گفت براى چه مرا با خود همراه نميبرند؟ مادر گفت مايلى بروى؟ جواب داد بلى.
صبح فردا پيغمبر را شست و شو كرد، بموهايش روغن زد، بچشمانش سرمه كشيد و يك مهره يمانى كه در نخ كشيده بود براى محافظت او، بگردنش آويخت. حضرت محمّد (ص) مهره را از گردن كند و گفت مادر، خداى من كه همواره با من است نگهدار و حافظ من است.
ايمان بخداوند است كه طفل سه ساله‏اى را اين چنين آزاد و نيرومند بار مى‏آورد!( الحديت-روايات تربيتى، ج‏3، ص: 83)
چهارم : اثر ايمان پيامبر به هنگام جنگ
پيغمبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) آني از خداوند و مدد او غفلت نداشت، در کارهاي دشوار و مهم با آن که همه‏ي جوانب حزم و دورانديشي را رعايت مي‏کرد، از خداوند مدد مي‏خواست، و به درگاه او دعا و تضرع مي‏نمود، و توفيق و پيروزي را فقط از او مي‏خواست، در جنگ احد چون سپاه کفار براي حمله‏ي دسته‏جمعي روآوردند، به مسلمانان فرمود: «صفها را راست کنيد تا بر پروردگار خود ثنا گويم» همه پشت سر او صف کشيدند، آن گاه به دعا آغاز نمود:
خداوندا! حمد و ستايش فقط از آن تو است، خداوندا! ...؛ هر که را گمراه کني راهنمائي براي او نيست، وهر که را راهنمائي کني گمراه کنده‏اي براي او نيست، ...؛ خداوندا! محبت ايمان را در ما برويان و آن را در دل‏هاي ما زينت ده، و کراهت از کفر و گناه و نافرماني را در دل‏هاي ما برويان، ...؛ خداوندا! خود با کافران قتال کن و ايشان را بميران، .... آمين) (مستدرک الحاکم 23 / 3).( خاتم النبيين / سيد علي کمالي دزفولي /چاپ اسوه ص 195)
پنجم : اثر ايمان در ايجاد روحيه عزتمند و ذلت ناپذير پيامبر (ص)
مؤمن هميشه خود را غالب مى‏داند، چون با موجودى پيوند دارد كه همه عوالم وجود مسخر او هستند.
درآيات قرآن صفت «عزت» اختصاصا براى خداوند و رسول خداو مؤمنين قرار است. وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنينَ وَ لكِنَّ الْمُنافِقينَ لا يَعْلَمُونَ (منافقون/ 8)
عزت از آنِ خدا و پيامبرش و مؤمنان است. ولى منافقان نمى‏دانند.
ششم :اثر ايمان در وقت شناسي ونظم ايشان
از ديگر فوائد ايمان به خدا اين است که انسان را وقت شناس و منظم مي نمايد کسانيکه به خدا ايمان داردند ازاوقات خويش درراه بهتر عبادت کردن خداوند واستفاده ي بيشتراز لحظات زندگي وسرعت گرفتن درانجام اعمال صالح بهره مي برند به همين دليل درنظم بخشيدن به زندگي خود بسيار کوشا هستند . ازهيچ دقيقه اي درراه رسيدن به اهداف عالي خود صرف نظر نمي کنند وبه برنامه ريزي براي ساعات خويش اهتمام مي ورزند .
امام علي عليه السلام در خصوص ويژگي هاي پيامبر اعظم (صل الله عليه و آله ) فرموده اند :
پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله و سلم , وقتي به خانه خويش ميرفت اوقاتش را سه قسمت ميکرد: بخشي براي خداي متعال, بخشي مخصوص خانواده و بخشي هم براي کارهاي شخصي خود. ( مکارم الاخلاق, ص 13)
هفتم : اثر ايمان در شجاعت پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم)
پيامبر اسلام‏صلي الله عليه وآله بدليل ايمان واقعي به وعده هاي الهي با شجاعت تمام دستورات الهي را پياده مي نمودند و به همين دليل از شجاعترين شخصيت‏ها در تاريخ بشر محسوب مي گردند ؛ او به تنهايي در برابر جهاني از شرک و کفر و نامردمي قد بر افراشت و در مقابل اعراب که از خشن‏ترين مردمان روي زمين بودند بي‏هيچ محابا به انتقاد از رسوم و عقايد آنان پرداخت و مدّت قريب به 15 سال بدون هيچ اقدام انتظامي و فقط با اعتماد به لطف الهي در برابر همه عرب که با تعصبّي کور از عقايد سخيف قبيلگي و بتهاي خود دفاع مي‏کردند ايستادگي و مقاومت کرد؛ در حالي که بت‏پرستان بسياري از گرويدگان به او را به سخت‏ترين وجهي شکنجه مي‏کردند و تعدادي از آنان را نيز به‏قتل رساندند.
پس از هجرت به مدينه نيز که فرمان جهاد بر او نازل شد در نبردهاي بسياري که روي مي‏داد خود شرکت مي‏کرد، و شگفت آنکه با وجود رأفت و رحمتي که در او هماره حضور داشت و نمايان بود و بدان جهت خود به کسي حمله نمي‏کرد و شمشير نمي‏زد در عين حال در عرصه جنگ از همه به دشمن نزديکتر مي‏ايستاد و هيچ و اهمه و هراسي از خطر در او مشاهده نمي‏شد.
امير مؤمنان علي‏عليه السلام مي‏فرمايد: ما مسلمانان در جنگها آنگاه که جنگ شعله مي‏کشيد و کار سخت مي‏شد به رسول خداصلي الله عليه وآله پناه مي‏جستيم و هيچ کس از او به دشمن نزديکتر نبود (بحار، ج 16، ص 340 و 232 - مکارم الاخلاق، ص 17) .
و امام صادق‏عليه السلام مي‏فرمايد: از وقتي آيه «فقاتل في سبيل اللّه لا تکلّف الّا نفسک» (سوره نساء: آيه 84) .
(در راه خدا جنگ و جهاد کن و جز خود را به آن تکليف مکن)، بر پيامبرصلي الله عليه وآله نازل شد به هر جنگ و جهادي خود مي‏رفت و فرماندهي را بر عهده مي‏گرفت و ديگري را مأمور آن نمي‏فرمود.
و فرمود: از وقتي اين آيه بر پيامبرصلي الله عليه وآله نازل شد شجاعترين فرد کسي بود که به پيامبرصلي الله عليه وآله ملحق مي‏شد و به او پناه مي‏جست (زيرا پيامبر از همه بي‏باکتر و به دشمن و خطر نزديکتر بود) (تفسير عياشي ذيل آيه 84 سوره نساء، بحار الانوار، ج 16، ص 340 - تفسير برهان بحراني، ج 1،ص 398) . (سيماي آفتاب )
هشتم :اثر ايمان در روحيه صبر و بردباري پيامبر(صل الله عليه و آله)
ايمان به خدا در انسان نيروى مقاومت مى‏آفريند و تلخيها را شيرين مى‏گرداند. (1) شكيبائى ميوه يقين است، چه هر كه را يقين بعدل حق تعالى باشد داند كه بازاى هر مصيبتى و بلائى عوض و ثوابى باشد كه هر عاقلى كه آنها را با هم سنجد راضى شود به آن مصيبت از براى رسيدن به رضايت الهي ، و داند كه صبر ثواب او را مضاعف گرداند و جزع باعث نقص آن يا حبط آن گردد و با وجود علم باين امور البتّه صبر را اختيار خواهد كرد و راه جزع بخود نخواهد داد.
حضرت عليه السلام درحديث شريفي مي فرمايند : الصبر رأس الايمان . صبر به منزله سر براي پيکر ايمان است.
پيامبر اعظم (صل الله عليه و آله ) در طول رسالت خود بر اساس همين ايمان و اعتقاد قلبي در برابر تمامي مشکلات ، توهين ها و آزارو اذيت هاي مشرکين از خود صبر و بردباري نشان مي داد و هرگاه نيز اين اذيت ها به اوج خود مي رسيد خداوند متعال وي را دلداري داده مي فرمود : وَ لَا تَسْتَوِى الحَْسَنَةُ وَ لَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتىِ هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِى بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلىِ‏ٌّ حَمِيمٌ(فصلت 34)
وَ مَا يُلَقَّئهَا إِلَّا الَّذِينَ صَبرَُواْ وَ مَا يُلَقَّئهَا إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ(فصلت 35)
و هرگز امر نيك (از اعتقاد و كردار و گفتار) با امر بد يكسان نيست (پس بدى‏هايى را كه به تو مى‏رسد) با بهترين روش دفع كن، به طورى كه به ناگاه آن كه ميان تو و او دشمنى است (چنان شود كه) گويى دوستى گرم و خويشاوند است.
و اين (صفت پاسخ بدى را به نيكى دادن) جز به كسانى كه صبر ورزيده‏اند القا و اعطا نمى‏شود و جز به كسى كه سهم بزرگى (از كمال انسانيت) دارد داده نمى‏شود.
نهم :اثر ايمان در روحيه انفاق ايشان
از ويژگي هاي مهم ايمان به خدا انفاق در راه خدا مي باشد(انفال 2و3)
پيغمبر اکرم خود عالي‏ترين نمونه‏ي سخاوت و انفاق بود، عطاياي او را تنها در قريش حساب کردند، به ششصد مليون درهم بالغ گرديد. (نظام 87 / 1).
سائلي را رد نمي‏کرد، اگر چيزي نداشت با لطف سخن دل او را شاد مي‏نمود، و مي‏فرمود: «بهترين شما صاحب بهترين اخلاق است» (بحار 340 / 16).
(خاتم النبيين / سيد علي کمالي دزفولي / چاپ اسوه ص 175)
دهم : روحيه تواضع از ديگر آثار ايمان واقعي پيامبر(صل الله عليه و آله)
امام علي عليه السّلام وصف فروتني پيامبر صلّي الله عليه و آله و سلّم را چنين بيان ميدارد: رسول خدا صلّي الله عليه و آله و سلّم روي زمينِ بدون فرش مينشست و غذا ميخورد، و با تواضع همچون بردگان جلوس ميکرد، با دست خويش کفش و لباسش را وصله ميفرمود و بر مرکب برهنه سوار ميشد و حتي کسي را پشت سر خويش سوار مينمود.(نهج البلاغه خطبه 159)
يازدهم: كوشش در امانتدارى
خداوند متعال در وصف مومنان مي فرمايد : وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ رَاعُون‏ (مومنون / 8)
و آنان (مومنين ) كه امانتها و پيمانهاى خود مراعات مى‏كنند .
پيامبر خدا نيز به عنوان آينه تمام نماي ايمان بطور کامل به اين دستور عمل مي نمودند تا جايي که امام صادق‏عليه السلام مي فرمايد : «اگر نخ و سوزني را هم به رسول خدا مي‏سپردند، به صاحبش رد مي‏کرد»( مجموعه ورام، ج 1، ص 12) .
دوازدهم : اثر ايمان وفاى به تعهدها و قراردادها (مؤمنون/8)
از ديگر ويژگي هايي که خداوند متعال در آيه 8 سوره مومنون مي فرمايد پايبندي به عهد و پيمان مي باشد که رسول خدا (صل الله عليه و آله ) از اين امر مستثني نبود . امام صادق‏عليه السلام در باره اين ويژگي ايشان فرموده اند : «رسول خدا با مردي قرار گذاشت که در کنار صخره معيّني در انتظار آن مرد بماند تا برگردد. شدت گرمي آفتاب، پيامبر را در آن مکان رنج مي‏داد. اصحابش به او عرض کردند: چه‏اشکال دارد که به سايه منتقل شوي؟ حضرت فرمود: وعده‏گاه ما همين‏جاست. در اين مکان مي‏مانيم و اگر نيامد، خلف وعده از او خواهد بود»( مکارم الاخلاق، ج 1، ص 24)
---------
پي نوشت :
1- براي اطلاع بيشتر مراجعه نمائيد به
- باب اول کتاب مکارم الاخلاق /طبرسي / ترجمه ميرباقري
- سيماي آفتاب / ابوالفضل موسوي گرمارودي / ترجمه مختصر الشمائل المحمديه شيخ عباس قمي
- سنن النبي / علامه طباطبايي
- خاتم النبيين / سيد علي کمالي دزفولي / چاپ اسوه